Zwangerschapsdiabetes: wat het is, hoe het ontstaat en wat je eraan kan doen

Voor veel vrouwen komt de diagnose als een schok. Misschien eet je al gezond en sport je regelmatig, misschien weet je niet goed wat goed of fout is, of geniet je af en toe van snoepjes en tussendoortjes. Hoe dan ook: het kan je overkomen.

Zwangerschapsdiabetes is geen teken van falen, maar wel een serieuze aandoening die aandacht vraagt. Met de juiste begeleiding en voedingskeuzes kun je je bloedsuikers reguleren en je baby veilig stellen alsook jezelf beschermen. Als leefstijldiëtiste en mama die zelf zwangerschapsdiabetes had, neem ik je graag mee in het volledige verhaal: wat het is, hoe het ontstaat, en wat je eraan kan doen, met nuance en zonder schuldgevoel.

Wat is zwangerschapsdiabetes?

Zwangerschapsdiabetes (of gestationele diabetes) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat. Je lichaam kan de bloedsuikerspiegel niet meer volledig onder controle houden, waardoor de glucosewaarden stijgen.

Dit gebeurt meestal vanaf het tweede of derde trimester, wanneer de placenta hormonen aanmaakt die de werking van insuline tegenwerken.

Belangrijk om te weten: na de bevalling verdwijnen deze hormonale invloeden meestal weer, en normaliseren de bloedsuikers.

Hoe wordt het getest en welke waarden zijn te hoog?

Tussen 24 en 28 weken zwangerschap krijg je meestal een screeningstest om te zien of er mogelijk zwangerschapsdiabetes is:

1. Je drinkt een suiker-oplossing van 50 gram

2. Na 1 uur wordt je bloedsuiker gemeten

·         Zit je bloedsuiker onder de 130 mg/dl, dan is de test normaal.

·         Zit je bloedsuiker boven de 130 mg/dl, dan volgt een uitgebreidere test (OGTT) om definitief vast te stellen of er sprake is van zwangerschapsdiabetes.

Als je eenmaal zwangerschapsdiabetes hebt, wordt er gekeken naar streefwaarden om je bloedsuiker veilig te houden:

·         Nuchter: onder 95 mg/dl

·         1 uur na een maaltijd: onder 140 mg/dl

Door deze waarden aan te houden, verklein je het risico op complicaties voor jezelf en je baby.

Hoe ontstaat zwangerschapsdiabetes?

Om te begrijpen wat er gebeurt, is het goed om eerst te weten wat bloedsuiker en insuline doen.

·         Bloedsuiker is de suiker in je bloed die je lichaam gebruikt als energie.

·         Insuline is een hormoon dat ervoor zorgt dat suiker uit je bloed wordt opgenomen door je cellen en gebruikt wordt als energie, of opgeslagen wordt voor later.

Tijdens de zwangerschap verandert er veel in je lichaam: je wordt van nature insulineresistent. Dat betekent dat insuline minder goed werkt. Dit is eigenlijk een slimme aanpassing: je baby heeft veel glucose nodig om te groeien. Daardoor stijgen je bloedsuikerwaarden vanzelf iets.

Bij sommige vrouwen werkt dit proces te sterk, vaak door extra hormonale invloeden van de placenta. Het resultaat: er blijft te veel suiker in het bloed achter, en zo ontstaat zwangerschapsdiabetes.

Wat kan je doen?

Als je lichaam de suiker niet voldoende kan wegwerken, kun je dit gedeeltelijk compenseren door:

·         Beweging: door te sporten of te wandelen na de maaltijd verbruik je de suiker als energie.

·         Voeding: door minder snelle suikers te eten en koolhydraten slim te verdelen, komt er minder suiker in je bloed tegelijk.

Met andere woorden: hoewel je het hormonale effect niet helemaal kunt stoppen, kun je met voeding en beweging je bloedsuikers beter onder controle houden en zo jezelf en je baby beschermen.

Risicofactoren

Je hebt meer kans op zwangerschapsdiabetes als je:

·         Overgewicht hebt

·         Eerder zwangerschapsdiabetes had

·         Diabetes in de familie voorkomt

·         Ouder bent dan 35 jaar

·         PCOS hebt

·         Eerder een grote baby kreeg

Maar ook vrouwen zonder een risicofactor kunnen zwangerschapsdiabetes krijgen – ikzelf was daar een voorbeeld van.

Voeding tijdens je zwangerschap: veel invloed, maar niet alles

Hoewel zwangerschapsdiabetes een hormonale oorzaak heeft, kan voeding een groot verschil maken. Wat je eet en wanneer je eet, beïnvloedt je bloedsuiker direct. Door slimme keuzes te maken:

·         Pieken in je bloedsuiker te beperken

·         Je lichaam regelmatig van energie te voorzien

·         Je insulinegevoeligheid te ondersteunen

…kun je niet alleen jezelf beschermen, maar ook je baby een gezonde start geven.

Voeding is niet de oorzaak van de aandoening, maar wel een krachtig middel om de impact ervan te beperken. Het kan betekenen dat je bloedsuikers beter onder controle blijven, soms zelfs zo goed dat medicatie minder of later nodig is.

Wat kan je doen als je zwangerschapsdiabetes hebt?

Hoewel je het niet volledig kan controleren, kan je wel veel beïnvloeden:

1. Je bloedsuiker leren begrijpen

Meten geeft inzicht in hoe jouw lichaam reageert. Niet elk lichaam reageert hetzelfde op voeding.

2. Eten afgestemd op je bloedsuiker

·         Koolhydraten spreiden over de dag

·         Altijd combineren met eiwitten en gezonde vetten

·         Snelle suikers beperken

·         Regelmaat creëren

3. Beweging

·         Wandelen na de maaltijd

·         Lichte beweging verbetert de insulinegevoeligheid

4. Insuline is géén falen

Soms volstaat voeding niet. Dat betekent niet dat je iets fout doet.

Ik heb zelf insuline moeten spuiten, ondanks een gezond eetpatroon. Vandaag zijn mijn kind en ik volledig gezond.

De mythe: “Het draait puur om voeding”

Dit is misschien wel de grootste misvatting:

❌ Zwangerschapsdiabetes = niet “te veel suiker gegeten”

❌ Geen bewijs van een ongezonde levensstijl

❌ Geen persoonlijke fout

✔ Het is een samenspel van hormonen, genetica, placenta en insulinegevoeligheid

✔ Voeding is een krachtig hulpmiddel, maar niet de volledige oplossing

Zwangerschapsdiabetes: voorkomen en beperken

Je kunt zwangerschapsdiabetes niet altijd voorkomen, omdat hormonale invloeden en insulinegevoeligheid niet volledig onder controle te houden zijn. Wel kun je de kans verkleinen en de impact beperken door een gezonde leefstijl aan te houden tijdens je zwangerschap:

·         Eet gevarieerd en onbewerkt, met voldoende eiwitten, gezonde vetten en trage koolhydraten

·         Houd regelmaat in maaltijden en snacks om bloedsuikers stabiel te houden

·         Beweeg dagelijks, bijvoorbeeld door wandelen na de maaltijd of lichte oefeningen

·         Blijf je lichaam en signalen volgen; vroegtijdig meten van bloedsuiker geeft inzicht en voorkomt pieken

Deze aanpak helpt niet alleen je eigen gezondheid, maar ondersteunt ook een gezonde groei van je baby.

Tot slot: mildheid en bewustzijn zijn essentieel

Zwangerschapsdiabetes kan angst, schuldgevoel en frustratie oproepen. Maar onthoud dit:

·         Je kan het begeleiden, niet beheersen

·         Het is een serieuze aandoening, en je kan wél veel doen om je baby en jezelf te beschermen.

Met de juiste begeleiding kan je een gezonde zwangerschap hebben en een gezonde start geven aan je baby, ook met zwangerschapsdiabetes.

Wil je hulp bij voeding tijdens je zwangerschap?

Ben je zwanger en wil je graag weten hoe je jezelf en je baby alle nodige voedingsstoffen kunt geven? Of heb je zwangerschapsdiabetes en wil je begeleiding bij voeding en bloedsuikers? Ik kan je zeker helpen. Samen kijken we naar een plan dat werkt voor jouw lichaam En je kindje, zonder schuldgevoel en met praktische tips voor dagelijks leven.